دفتر اسناد رسمی ۶۶۲ تهران
دفتر اسناد رسمی (دفترخانه یا محضر) یک نهاد مدنی برای تنظیم حرفه ای عقود و قراردادها و ثبت رسمی اسناد در ایران است.
هر چند این نهاد وابسته به قوه قضاییه ایران است ولی به صورت مستقل و بدون وابستگی مالی به حاکمیت سیاسی اداره می شود. دفتر اسناد رسمی بعنوان یک مرکز حقوقی و مدنی رابط حاکمیت و شهروندان است، مهم ترین کار این نهاد تامین و تضمین امنیت حقوقی و اقتصادی جامعه است.
این نهاد دارای مسئولیتی مستقل از دولت و قوای حاکم است و با تنظیم اسناد در جلوگیری از وقوع نزاعهای بی مورد و کاهش مراجعات مردم به محاکم دادگستری نقش دارند. کمک به تامین بهداشت حقوقی جامعه، از طریق تثبیت مالکیت شهروندان بر اموال و دارائیهای خود و رسمیت بخشیدن به عقود و تعهدات وصول برخی درآمدهای دولت از کارهای این نهاد است.
آشنایی با
آشنایی با وظایف سردفتر
اداره امور دفتر اسناد رسمی به عهده سردفتر میباشد.
قوه قضائیه سردفتر را تعیین میکند (ماده ۲ قانون دفاتر اسناد رسمی– مصوب ۱۳۵۴-). پر واضح است که این مرجع عالی قضایی هرکسی را به این سمت منصوب نمیکند. به دلیل کثرت شرایط لازم برای نائل شدن به این سمت ارایه لیست جامعی از آن امکانپذیر نیست.
اسناد فراوانی هستند که باید در دفتر اسناد و با محوریت سردفتر، رسمی شوند(برای نمونه، رک مواد ۴۶ و ۴۷ قانون ثبت اسناد و املاک -۱۳۱۰ – و ماده ۲۹ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی- مصوب ۱۳۸۹-). رسالت سردفتر به نوشتن سند یا قرارداد و انجام گواهی امضا خلاصه نمیشود.
سندهای تنظیمی توسط وی باید تا آن اندازه مطئمن باشند که نتوان به اعتبار آنها خدشه وارد نمود. بنابراین او باید مرد قانون و مقررات باشد. در واقع، در هر دفتر اسناد رسمی قانون به مانند نقطه پرگاری است که تمام امور حول محور آن میچرخند و نقطه عزیمت تمام تصمیمات سردفتر است. او باید کلیت حقوق را بداند و در زمینه حقوق خصوصی و بهویژه حقوق قراردادها متخصص باشد.
از نظر اخلاقی، سردفتر باید رازدار، قابل اعتماد و امین باشد. او ملزم به حفظ اسرار حرفهای است. او باید این تکلیف را به عنوان تکلیفی مطلق در تمام اسناد و اعمال مشتریان اجرا نماید. این تکلیف به عنوان تکلیفی مطلق به تمام اسناد و اعمال مشتریان سرایت مییابد. به علاوه در موارد متعددی او نقش داور را بازی خواهد کرد.
اما این تمام ویژگیهای سردفتر نیست؛ او باید دقیق و موشکاف باشد، چرا که نقشی پیشگیرانه و امنیت دهنده دارد. اسناد تنظیمی توسط سردفتر باید از ایجاد بسیاری از مرافعات جلوگیری کنند. وی رابطه قراردادی مردم را اصلاح میکند. مسئولیت سنگین او حضوری همیشگی و همهجایی دارد.
در نتیجه، شرایط احراز صلاحیت دارا شدن سمت سردفتری باید به مراتب سختگیرانهتر از مواردی باشد که برای حرفه وکالت و حتی قضاوت در نظر گرفته شدهاند. هرچند مقررات کنونی چنین توقع به جایی را برآورده نمیکنند.
با عنایت به قانون دفاتر اسناد رسمی، متقاضیان حرفه سردفتری باید واجد پاره ای از شرایط و فاقد برخی از موانع باشند. صرف وجود شرایط ماده ۶ قانون دفاتر اسناد رسمی و نبود موانع صلاحیت سردفتری، ایشان را از گذراندن امتحان کتبی، اثبات صلاحیت اشتغال به سردفتری در مقابل داوران و اخذ گواهی صلاحیت اخلاقی صادره توسط سازمان ثبت اسناد و املاک کشور معاف نمیکنند.
سردفتر تاثیر قابل توجهی بر جامعه خود دارد. در مقابل جامعه نیز جایگاه ویژهای را به او اختصاص میدهد. کانون سردفتران و دفتریاران به عنوان نماینده قانونی سردفتران، قابلیت ورود نامزد سردفتری را در حرفه بررسی میکند.
بنابراین صلاحیت متقاضی صرفا از نظر علمی و اخلاقی بررسی نمیشود بلکه کاندیدا برای انجام رسالت خویش باید بتواند خود را را با نظامات کانون یادشده سازگار کند و این دلیلی است برای درخواست نظر مشورتی کانون در خصوص انتصاب سردفتر. اما از عبارت «نظر مشورتی» نباید مفهوم نظری ارشادی و اختیاری را استنباط کرد، چرا که موضوع یک تشریفات اداری ساده نیست. هرچند از لحاظ حقوقی نظر مشورتی کانون سردفتران ودفتریاران، رئیس قوه قضاییه را مقید نمیکند اما در عمل این نظرات باید به طور دقیقی مدنظر قرار گیرد.
انتصاب نامزدی که هماهنگ با همکارانش نیست و در نتیجه توسط کانون پذیرفته نمیشود، خلائی را در حرفه ایجاد میکند که به آسانی مرتفع نمیشود. در نهایت، سردفتر باید سوگند یاد نماید (ماده ۱۶ قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتریاران و مواد ۷ و ۸ آیین نامه آن). این سوگند به رسالت خطیر وی تقدس میبخشد.
این پرسش زمینه طرح مییابد که وضعیت حقوقی سردفتر چیست؟ پاسخ به این پرسش مشکل به نظر میرسد، چرا که هیچ نص قانونی، سردفتر را تعریف نمیکند.
بیتردید، هیچ رابطه استخدامی بین او و دولت وجود ندارد(بند الف ماده ۱ قانون استخدام کشوری). بنابراین، او کارمند دولت نیست. با وجود این، میتوان او را به عنوان نماینده دولت برای اجرای بخشی از قدرت حاکمیت تلقی کرد. رسالت سردفتر ایرانی اجرای بخشی از خدمات عمومی میباشد.
چرا که فعالیت وی برای رفع نیازهای عمومی است. این نیازها باید توسط قدرت عمومی کنترل و تضمین شود. به همین دلیل، سردفتر به موجب ابلاغ قوه قضاییه منصوب میشود.
او فعالیت خویش را تحت نظارت و کنترل قوه قضاییه و سازمان ثبت اسناد و املاک انجام میدهد. اما باید توجه داشت که نظارت در اینجا به معنای تابعیت نیست. در واقع، سردفتر در انجام رسالت خویش تابع هیچ مقام و مرجعی نمیباشد.
آشنایی با وظایف دفتر یار
دفتر یار معاون دفترخانه یکی از سمت های موجود در دفاتر اسناد رسمی در کشور ایران میباشد.
دفتریار به پیشنهاد سردفتر و بموجب ابلاغ سازمان ثبت اسناد و املاک کشور برابر مقررات منصوب میشود.
دفتریار اول سمت معاونت دفترخانه را بعهده دارد.
دفتریار مسئول نظارت بر وصول حقوق دولتی اسناد تنظیمی در دفترخانه میباشد. دفتریار نماینده اداره ثبت در دفترخانه می باشد و مسئول اموری است که به موجب مقررات از طرف سردفتر به عهده او محول شده است.
آشنایی با وظایف دفتر یار دوم
هر دفترخانه علاوه بر یک دفتریار که سمت معاونت دفترخانه و نمایندگی سازمان ثبت را دارا میباشد و دفتریاران آن نامیده میشود و میتواند یک دفتریار دوم نیز داشته باشد.
دارندگان دانشنامه لیسانس را بدون کارآموزی و دارندگان دیپلم کامل متوسط را به شرط یک سال کارآموزی می توان به دفتریاری دفاتر اسناد رسمی انتخاب نمود.
با توجه به اینکه طبق قانون اصلاح پاره ای از مواد قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتریاران مصوب ۱۳۷۱ و آییننامه آن، دفتریار دوم جز، کارکنان دفترخانه و مشمول مقررات قانون کار شناخته شده است، تحقق بازنشستگی وی از طریق ادارات کل کار و امور اجتماعی و سازمان تامین اجتماعی، موجب پایان رابطه شغلی وی با دفترخانه میشود.
دفتر اسناد رسمی مرکب از سردفتر، دفتریار و تعدادی کارمند اعم از ثبات، سند نویس، بایگان به فراخور نیاز دفتر میباشد.
سند نویسان همان «محررین» هستند و این شغل یکی از مهمترین سمتها در یک دفترخانه است.
دفتر نویس یا «ثبات» کارکنانی بودند که متون اسناد تنظیمی را در دفتر، سردفتر جاری ثبت میکردند و این دفاتر به امضای متعهدین و سردفتر و دفتریار میرسید. از سالهای ۱۳۹۲ تا سال ۱۳۹۵ و سالهای پس از آن با راه اندازی سامانه ثبت الکترونیک اسناد به تدریج این شغل از تشکیلات دفاتر اسناد رسمی حذف گردید.